Çölyak ve Çocuk
Bebeğimde çölyak hastalığı olabilir mi?
Bebeklerin anne sütü aldıkları dönemde (bu genellikle hayatın ilk 6 ayıdır), çölyak ile ilgili herhangi bir bulgu beklenmez. Çölyak gelişimi, kişinin erişkin döneminde olabileceği gibi, çocukluk çağında anne sütü kesildikten sonraki herhangi bir dönemde de olabilir. Çölyak hastası olan bebeklerin, ek gıdalara geçiş ile birlikte gluten içeren bisküvi, ekmek, un çorbası gibi besinler tüketmeye başlamasıyla, çölyak bulguları çıkmaya başlayabilir. Ne var ki bu bulgular, bazen bebeğin hayatının ilk bir yılı için isimlendirdiğimiz süt çocuğu döneminde olabileceği gibi, gluten hassasiyetine rağmen daha geç yaşlarda da ortaya çıkabilir.
Bebeklerde annenin izleyebileceği çölyak bulguları, düzelmeyen ishal, yemekten sonra ayaklarını karnına çekerek ağlama atakları, huzursuzluk, uykusuzluk ve en önemlisi de anne sütü ile normal büyüme göstermekte olan bebeğin, ek gıdalara geçmesi ile meydana gelen, gelişiminde aniden duraklama ve hatta büyüme eğrilerinde yaşıtlarının gerisine düşmektir. Bazen ciltte, eklem yerlerinin üzerinde döküntüler ve ağız kenarında yaralar oluşabilir. Bebeğinizde bu gibi bulgular gözlemlediğiniz takdirde, bebeğinizi mutlaka bir gastroenterolog, pediatrist ya da konuya hakim aile hekimliği uzmanına götürmenizde fayda olacaktır.
Çocuğumda çölyak hastalığı olabilir mi?
Okul öncesi dönemde çölyak hastalığı düşündürebilecek yakınmalar; ishal, karın ağrısı, öğrenme güçlüğü, raşitizm denilen kemiklerin yeterince düzgün gelişememesi durumu olarak özetlenebilir.
Okul çağı çocukları ve ergenlerde bu bulgulara ek olarak, vücutta denge kurmakta zorluk, gece körlüğü, diş eti yaraları, ağız içinde aftlar, diş çürükleri, tip 1 diyabet (insüline bağlı şeker hastalığı) ve ergenlik belirtilerinde gecikme görülebilir. Çocuğunuzda bu tip bulguları gözlemlediğiniz takdirde, çocuğunuzu mutlaka bir gastroenterolog, konuya hakim iç hastalıkları ya da aile hekimliği uzmanına götürmenizde fayda olacaktır.
Çölyak Hastalığı çocuklarda ne kadar yaygındır?
Çocuklarda çölyak hastalığı sıklığı konusunda ülkemizde Erzurum bölgesinde 1263 sağlıklı çocuk taranmış, sıklık tarama testi ile % 0.87 bulunmuştur.
Çocuğum çölyak hastalığı tanısı aldı. Çok endişe duyuyorum, nasıl davranmalıyım?
Ebeveyn olarak öncelikle siz, çocuğunuzun hayatının sonuna kadar çölyak ile arkadaş olacağını kabullenmelisiniz. Bu gerçeği kabul ettikten sonra, çocuğunuzu bu hastalık konusunda eğitmeye başlamalısınız. Unutmayınız ki, hayat boyu belli bir diyet uygulanması gereken daha başka çok sayıda hastalık vardır (örneğin şeker hastalığı, böbrek yetmezliği, karaciğer hastalıkları). Hatta günümüzde vejeteryan hayat tarzı veya daha sağlıklı olacağına inanarak kendi istekleriyle sürekli özel diyet uygulayan pek çok kişi var. Çölyak hastalığını bu şekilde ele alırsanız işler hem sizin hem de çocuğunuz için çok kolaylaşacaktır.
Ardından yapmanız gereken, sınıf öğretmenini ve okuldaki diğer ilgili bölümleri çocuğunuzun hastalığıyla ilgili bilgilendirmektir. Çocuğunuz okulda yemek yiyorsa, yemek şirketi ile de şahsen irtibatta olunuz. Çölyak hastalığı çocuğunuzun okuldaki akademik performansını etkilemeyecektir. Sosyal ya da spor etkinliklerine katılması için de herhangi bir engel değildir. Acıktığında, önlem amaçlı glütensiz atıştırmalık ürünlerden daima çantasında bulundurmasını sağlayın.
Bu arada, elbette çölyak ile ilgili tıbbi takibini çocuk doktorunuz ile beraber sürdürün ve ihmal etmeyin.
Okulda çocuğunuzun karşılaşabileceği en önemli sorunlardan bir diğeri de; akran baskısı olacaktır. Bazen çocukların, birbirlerine karşı acımasız tavırlar içinde olması okul çağında iyi bilinen bir durumdur. Bu sorunla başa çıkmada, okul öğretmeni ve okul rehberlik servisi ile yakın iletişim kurmak faydalı olacaktır.
Çocuğum çölyak hastası, diğer çocuklar gibi dışarıda oyun oynayabilir mi?
Çölyak hastalığı, çocuğunuzun zihinsel veya fiziksel faaliyetlerini kısıtlayan bir hastalık değildir. Dolayısıyla akranları ile oyun oynamasında bir engel yoktur. Ayrıca, çocuğunuzun sosyal yaşantısının aktif olması ona hastalığı ile daha kolay başa çıkması konusunda destek olacaktır. Elbette kemik gelişimi, D vitamini ve kalsiyum eksikliği gibi konularda gerekirse takviye yapmak bakımından çocuk doktorunuzu belli aralıklarla ziyaret etmeyi ihmal etmeyiniz.
